( مسأله 1798 ) كسى كه خمس بمال أو تعلق گرفت ، وسال بر أو گذشت تا خمس أو را نداده است وقصد دادن خمس را ندارد ، نمىتواند در آن مال تصرف كند ، بلكه بنابر احتياط واجب اگر قصد دادن خمس را هم داشته باشد نيز چنين است . ( مسأله 1799 ) كسى كه خمس بدهكار است نمىتواند آن را بذمه بگيرد ، يعنى خود را بدهكار أهل خمس بداند ودر تمام مال تصرف كند ، وچنانچه تصرف كند وآن مال تلف شود ، بايد خمس آن را بدهد . ( مسأله 1800 ) كسى كه خمس بدهكار است ، اگر با حاكم شرع مصالحه كند ، وخمس را بذمه بگيرد ، مىتواند در تمام مال تصرف نمايد وبعد از مصالحه ، منافعى كه از آن بدست مىآيد مال خود است . ( مسأله 1801 ) كسى كه با ديگرى شريك است ، اگر خمس منافع خود را بدهد وشريك أو ندهد ودر سال بعد از مالي كه خمسش را نداده براي سرمايه شركت بگذارد ، آن كس مىتواند در آن مال تصرف كند . ( مسأله 1802 ) اگر بچه صغير سرمايه‌اى داشته باشد واز آن منافعى بدست آيد ، واجب نيست بعد از آن كه بالغ شد ، خمس آن را بدهد . ( مسأله 1803 ) كسى كه مالي از ديگرى بدست آورد وشك نمايد خمس آن را داده يا نه ، مىتواند در آن مال تصرف نمايد ، بلكه اگر يقين هم داشته باشد ، كه خمس آن را نداده مىتواند در آن تصرف نمايد . ( مسأله 1804 ) اگر كسى از منافع كسب خود در أثناء سال ملكي بخرد كه از لوازم ومخارج ساليانه‌اش حساب نشود واجب است بعد از تمامى سال خمس أو را بدهد ، وچنانچه خمس أو را نداد وقيمت آن ملك بالا رفت لازم است خمس مقدارى را كه آن ملك فعلا ارزش دارد بدهد ، وهمچنين است غير ملك از فرش ومانند آن . ( مسأله 1805 ) كسى كه از أول تكليف خمس نداده ، اگر مثلا ملكي بخرد وقيمت آن بالا رود ، چنانچه آن ملك را براي آن نخريده كه قيمتش بالا رود